Kanser bir hücre hastalığıdır. Hücre, canlıların yapı taşıdır. Yapıları ve işlevleri birbirine
benzeyen hücreler bir araya gelerek dokuları, dokular birleşerek organları ve
sistemleri oluştururlar.
Kanser, hücrenin olağandışı bölünüp çoğalmasıdır. Kanserli hastalarda hücre, canlının zararına çoğalır. Organların işlevlerini yapmalarını engeller.
Kanser toplumda en fazla ölüm nedenleri içinde yer alan bir hastalık grubudur. Kanserden korunma ancak ona neden olan faktörlerin ortaya konması ve bunlardan uzak bir yaşam ile mümkündür.
Kanseri oluşturan nedenler çevresel faktörler ve herediter nedenler olarak iki grup altında incelenebilir. Çevresel nedenlerde sigara, yenilen yiyecekler, şişmanlık, hormonlar, viruslar,
fiziksel ve kimyasal ajanlar gösterilebilir.
Latince’ de yengeç anlamına gelen kanser çağımızın en korkulan hastalıklarından biridir. Toplumda her beş kişiden biri yaşantısının bir döneminde kanser ile karşılaşmaktadır. Tüm yeni tedavi yaklaşımlarına karşın halen kanserden ölümler gelişmiş toplumlarda ikinci sırada yer almaktadır (1). Kişilerin kanserden korunması, erken tanı yaklaşımları bu hastalığı bu denli korkulur olmaktan çıkarabilir.
Kanserle savaşabilmek, zararlarını azaltabilmek için halka hastalığın önemini ve kanserle savaş yollarını anlatmak gerekir.
Kanser konusunda hastaya yardımcı olmak, hastalıkla ilgili araştırmaları desteklemek, doktorların eğitimine yardımcı olmak için 1947 yılında Ankara'da Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu adı ile bir dernek kuruldu. Dernek kuruluşundan bu yana yurttaşları kanserin erken tanımı ve iyileştirme konularında uyarıyor. Kanser hakkında bilgili olmamız için çalışmalar yapıyor. Bu kuruluş 1952 yılından beri Türk Kanser Haberleri adlı bir dergi çıkarmakta, isteyenlere dergiyi parasız göndermektedir.
1956 yılında Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu'nun önerisi ile Nisan ayının ilk haftası ülkemizde Kanser Savaş Haftası olarak kabul edildi. Türk Kanser Araştırma ve Savaş Kurumu'nun çabaları ile yurdumuzda ilk kanser hastanesi, 1956 yılında Ankara'da açıldı.
Kanser hastalığının gerçek nedeni tam olarak bilinmiyor. Ancak çok alkol ve sigara içenlerde, boya işlerinde çalışanlarda, kimyasal maddelerle uğraşanlarda, güneş ve röntgen ışınları altında uzun süre kalanlarda hastalık daha çok görülmektedir.
“Bu hafta öğrendiklerimizi yaşamımız süresince unutmayalım. Bu konuda çevremizdeki insanları uyaralım. Kanserle ilgili en küçük kuşkuya düşüldüğünde hemen doktora başvurmak gerektiğini anlatalım. Unutmayalım; kanserin erken belirlenmesi, iyileşmesini çok kolaylaştırır.”
KANSERİN NEDENLERİ ?
Sigara alkol kullanımı, Bazı virüsler,Hava kirliliği ,Radyasyona maruz kalma, Kötü beslenme alışkanlığı
EN SIK GÖRÜLEN KANSER TİPLERİ
AKCİĞER KANSERİ,
CİLT KANSERİ,
PROSTAT KANSERİ,
KALIN BARSAK KANSERİ,
MEME KANSERİ,
RAHİM KANSERİ
Kanseri önlemek için sigarayı bırakın ve sigara içilen kapalı ortamlardan kaçının.
KANSERE NELER SEBEP OLUR?
Kanser gelişimi karmaşık bir biyolojik süreç olup bundan sadece bir faktör sorumlu tutulamaz. Hormonlar, bağışıklık sistemi, genlerde oluşan kalıtımsal değişikliklerin tümü kanser gelişiminde role sahip olsa da esas faktörler çevresel olanlardır.
Sigara ve alkol gibi toksinler yediğimiz yiyecekler çeşitli virüs ve bakteriler gibi enfeksiyöz ajanlar asbest ve benzen gibi kimyasal ajanlar radyoaktif maddelerden ve güneş ışığından gelen radyasyon Tüm bunlar kanserojen etki yaratabilir. Diğer bir deyişle vücuttaki normal hücre programını bozarak kanser gelişimine yol açabilir.
Kanıtlar göstermektedir ki: Alkol üst sindirim sistemi, karaciğer, kalın barsak, göğüs ve akciğer kanseri riskini artırmaktadır Tuzdan zengin diyetler mide kanseri riskini artırmaktadır Kırmızı etten ve et ürünlerinden zengin diyetler kolerektal, göğüs ve prostat kanseri riskini artırmaktadır Yağdan zengin diyetler akciğer, kolon, rektum, meme ve prostat kanseri riskini arttırdığı gibi bazı kanserler için kendi başına risk oluşturan obezite yi de arttırmaktadır. KANSER NASIL ÖNLENEBİLİR?
Kanseri önleyebilecek veya ilerlemesini yavaşlatabilecek bir çok besin olması iyi bir haberdir. Çoğu bitkisel olan, sebze, meyve, baklagiller gibi, bu besinler inhibitörler olarak adlandırılırlar. Bu besinler iyi ve sağlıklı bir yaşam için gerekli olan vitamin, mineral ve lifleri içerirler. Bunlar aynı zamanda koruyucu etkileri olan ve antioksidanlar olarak bilinen biyoaktif bileşikleri de içerirler. Bunlar vücudu kanser de dahil bir çok ciddi hastalığa karşı korurlar. KANSER KALITIMSAL MIDIR?
Bilim adamları genler ve bazı hastalıklara karşı yatkınlığa neden olup olmadıkları konusunda araştırmalarını sürdürmektedirler.
DİYET, YAŞAM TARZI VE KANSER
Kanser tamamen ortadan kaldırılamasa da, sağlıklı bir diyet ve yaşam tarzı bir çok kansere, kalp hastalığı, felç ve diyabet gibi diğer kronik hastalıklara yakalanma riskini de azaltmaktadır. Uzun ömür beklentimiz artmaya devam ederken, sadece hastalıkları bertaraf etmeyip aynı zamanda da önlemlerini de almaktayız.
Sigara içimini ele alacak olursak; tüm akciğer kanserlerinin dörtte üçüne, ağız boğaz, yemek borusu kanserlerinin %70-90’ına neden olmakta, ve pankreas, serviks ve mesane kanserlerinde rol oynamaktadır. Aynı zamanda vücuttaki koruyucu vitaminlerin düzeylerinin azalmasına neden olarak kanser riskini artırmaktadır.
Kanser riski hem sigara içen hem de alkol kullananlarda daha da artmaktadır. Alkolün bırakılması ağız, boğaz, mide, barsak, karaciğer ve göğüs kanseri riskinin azaltılmasını sağlayacaktır.
Kanser promosyonuna neden olan diğer bir faktör de günde 80 gr dan daha fazla kırmızı et tüketimidir. Bunun barsak, pankreas, böbrek, prostat ve göğüs kanseri riskini artırdığı düşünülmektedir. Doymuş hayvansal yağlar, ki ana kaynağı kırmızı ettir, akciğer, barsak, göğüs, endometriyum ve prostat kanseri riskini artırmaktadır.
ÖNLEME YÖNELİK PRATİK ADIMLAR
1. Adım:
Bitkisel diyetleri seçin: özellikle az işlenmiş olmak üzere, günlük 600-800 gr nişastalı veya bitkisel proteinli yiyecekler tercih edin. Bu da günlük 7 veya daha fazla öğün,
Ekmek , pirinç, makarna bezelye, fasulye gibi baklagiller patates gibi kök bitkileri fındık, fıstık gibi tohumsal bitkiler demektir.
Bitkisel besinler vücudumuzdaki karsinojenlerin kansere sebep olmadan önce yok edilmelerini sağlayan, gerekli vitaminleri, mineralleri, diyetsel lifleri ve diğer önemli maddeleri içerirler.
Bol sebze ve meyve yemeği tercih edin: yıl boyunca her gün 400-800 gr veya beş veya daha fazla porsiyon çeşitli sebze ve meyve yenmesidir. Bilimsel veriler sebze ve meyveden zengin diyet seçiminin kanser riskini %20 oranında azalttığını göstermektedir.
Sebzeve meyveler koruyucu etkilerini vitaminler, mineraller, lifler ve bitkisel kimyasallar arsındaki kompleks etkileşimler ile göstermektedirler. Özellikle yeşil yapraklı bitkilerin, şalgam, kabak, havuç, domates ve turunçgillerin koruyucu olduğu düşünülmektedir.
3. Adım:
Sağlıklı kilonun korunması ve fiziksel olarak aktif bir yaşam sürün: aşırı kilolu veya düşük kilolu olmak kanser riskini artırdığından, yaşamımız boyunca sadece kalori alımımızı kontrol altında tutmakla kalmayıp, aynı zamanda sürekli ve düzenli bir fiziksel hareketlilik içinde olmalıyız.
En ideali aktif bir hayat tarzı sürdürmektir. Fakat sakin bir iş yaşantınız varsa, her gün yapabileceğiniz bir saatlik bir yürüyüş ve haftada bir yapabileceğiniz daha ağır bir egzersiz size yeterli olacaktır.
iş yerinize yürüyerek gidip gelebilirsiniz
iş yerinize bisiklet ile gidip gelebilirsiniz bahçe ile uğraşabilirsiniz ev işleriyle uğraşabilirsiniz merdiven çıkabilirsiniz
İdeal vücut ağırlığı vücut-kitle-İndeksi’ne göre 20-25 arasında olmayı gerektirir. Vücut
ağırlığınızı (kg cinsinden) boyunuzun (metre cinsinden) karesine bölerek vücut kitle indeksinizi hesaplayabilirsiniz. Sonuç 20’nin altındaysa düşük kilolu, 30’un üzerindeyse fazla kilolu sayılırsınız.
4. Adım:
Kanser açısından bakıldığında Alkolü hiç içmemek en iyisidir.
Unutmayın:
Hem alkol hem de sigara kullananlar için kanser riski artmaktadır her ne kadar alkolün kardiyovasküler hastalıklar üzerine koruyucu etkisi olduğundan söz ediliyor olsa da bu durum kanser için geçerli değildir.
5. Adım:
Yağ ve tuz içeriği düşük besinler tercih edin: günlük toplam yağ alımınızı, özellikle de hayvansal olanları, ve tuz kullanımınızı bir çay kaşığı dolusu tuz (6 gr) ile kısıtlayın. Sofra kullanımı ile günlük tuz alımımızın ancak beşte birini almaktayız ve kalanı ise işlem görmüş besinler ile gelmektedir.
Bir çok kutulanmış veya paketlenmiş hazır yemeklerin içinde yüksek miktarlarda tuz olduğunu unutmayın. Genellikle tuz miktarı fazla olan yiyeceklerde aynı zamanda yağ miktarı da fazla olmaktadır. Aşırı miktarda yağ tüketimi sadece kanser riskini artırmakla kalamaz, aynı zamanda kendisi de bir kanser risk faktörü olan şişmanlığa da neden olur.
kaymaksız sütü tercih edin kızartmalar yerine haşlama, ızgara vb. tercih edin kırmızı et ve ürünlerini kesin kırmızı etin yağsız kısımlarını tercih edin kümes hayvanlarının derisini atın bisküvi, kek ve pastane ürünlerinden uzak durun
6. Adım:
Besinleri güvenli bir biçimde hazırlayıp saklayın: Bazı mantar ve küfler kansere neden olabilecek toksik maddeler üretmektedirler. Küfler nemli ve sıcak yerleri sever ve hızla ürerler. Yiyeceklerin buzdolabında saklanması ve saklama uyarılarına uyulması gereklidir.
son kullanma tarihi geçen besinleri yemeyin ,küflü besinleri derhal atın Besinlerin hazırlanma şekli de kanser riskini etkileyeceğinden et ve balığı fazla pişirmeyin. Yanmış et suyunda karsinojenler mevcuttur. Etlerin mangal, barbekü gibi direk ateş üzerinde pişirilmesi de yiyeceğin üzerinde karsinojenlerin oluşmasına neden olmaktadır. Bu yüzden bu tür beslenmeden mümkün olduğunca uzak kalmak ve etlerin üzerindeki yanmış kısımları temizleyerek yemek en iyisidir.
Hiç unutmayın:
Sigara ve her türlü tütünden uzak durun: Eğer bir sigara içicisiyseniz ve bundan Vazgeçemiyorsanız, en azından bırakmayı deneyin. Sadece kendi kanser riskinizi azaltmakla kalmayıp, aynı zamanda çevrenizde sizinle birlikte yaşayan ve çalışan pasif içici kişilerin de kanser riskini azaltmış olursunuz.
KANSER SÜRECİ
Kanser vücudun belirli organ ve bölgelerini etkileyen 200’den fazla hastalığı tanımlamak için kullanılan geniş bir terimdir. Buna rağmen tüm kanser türleri hasarlı tek bir hücre ile başlamaktadır.
Kanser nasıl gelişir? Vücutlarımız karsinojenler ortaya çıktığında henüz bize zarar vermeden önce onları yok etmek üzere dizayn edilmiştir. Fakat bazen karsinojenler tespit edilemeyerek kontrolden kaçar ve hücre içinde aktive olur, her hücrenin içinde bulunan genetik bilgileri içeren DNA yapısına zarar verir. Hücre bir kez zarar görünce, bundan sonra vücudun kontrol fonksiyonlarına uymaz.
Vücudun denetiminden çıkan hücre, kontrolsüz olarak bölünmeye başlar. Bir çok kanserde bu, diğer normal hücrelerin yerini işgal eden ve fonksiyonlarını engelleyen bir kitle veya şişlik olarak karşımıza çıkar. Bu tümör veya malign gelişim olarak bilinir ve “primer” olarak adlandırılır.
Gelişim çevredeki sağlıklı dokulara doğru da devam edip, bundan kopan hücreler kan ve lenf sistemi yoluyla vücudun diğer yerlerine yayılabilir (metastaz). Sonuçta ortaya çıkan bu yeni tümörlere “sekonder” veya “metastaz” adı verilir. Doktorlar bunları genellikle “met” olarak ifade ederler.
Tüm kitleler kanser midir?
Hayır, aslında kitlelerin çoğu benigndir. Bu iyi huylu, zararsız anlamına gelmekte olup, buna rağmen çevredeki dokulara baskı yaparak lokal hasar ve ağrıya neden olabilirler.
Tespiti, tanısı ve tedavisi
Kanserin erken tespiti başarılı bir tedavi ve iyileşme şansını artırmaktadır. Bu durum, önlemeye yönelik tedbirlerden sonra niçin kanserle savaşmada ikinci sırada gelen adımın vücudumuzu tanımak ve uyarı işaretlerini anlamak olduğunu açıklamaktadır.
Genel uyarı işaretleri
Unutmayın ki kansere işaret edebilecek bir çok belirti aslında çok daha hafif bir hastalığın işareti de olabilir. Fakat şu aşağıdakilerden birini iki haftadan uzun bir süredir hissediyorsanız emin olmak için bir doktora baş vurmak akıllıca olacaktır:
barsak alışkanlıklarında her hangi bir sebep yokken belirgin bir değişiklik normal olarak geçip iyileşmeyen morluklar anormal kanamalar ve akıntılar memede, testiste veya vücudun herhangi bir yerinde kalınlaşma veya kitle sürekli hazımsızlık ve yutma güçlüğü sürekli bir öksürük ve ses kısıklığı
Kontrol
Muayene olmaktan veya zamanını boşa harcamaktan çekindiğiniz, veya söyleyeceği şeyleri duymaktan korktuğunuz için, doktorunuza görünmeyi geciktirmeyin önemsiz gibi görünseler de fark ettiğiniz diğer değişiklikleri ve anormal durumları doktorunuza belirtiniz sebepleri açıklanamıyorsa ileri tetkikler için hazırlıklı olunuz.
Tarama:
Tarama, kanserin semptomlarının ortaya çıkmasından ve her hangi bir kitlenin saptanmasından önce tespit edilmesini sağlaması açısından önemlidir. Gene de her türlü anormalliği tespit edeceği anlamını taşımaz. Bunun yanında “yanlış pozitif” sonuç da çıkma ihtimali mevcuttur. Bu kansere işaret eden ilk sonuç olup, daha ileri tetkikler , belki basit bir biyopsi ile, negatif sonuca ulaşılmaktadır.
50-64 yaş arası kadınların göğüs kanseri açısından, 20-64 yaş arası kadınların da servikal kanser açısından her iki üç yılda bir kontrolden geçmesinde fayda vardır.
X-IŞINLARI ZARARLI DEĞİL MİDİR?
Mamogram sırasında maruz kalınan X-ışınlarına bağlı kanser gelişme riski, bu tetkikin sağlayacağı faydalar yanında oldukça küçümsenebilir.
KANSER TANISI NASIL KONUR?
Doktor ilk önce sağlık ile ilgili geçmiş bilgilerinizi sorgulayacak ve daha sonra fizik muayene yapacak, kan ve idrar tetkiklerinizi isteyecektir. Eğer kanserden şüphelenilir ise daha ileri tetkikler için bir uzmana (onkolog) yönlendirileceksiniz.
Eğer bir tümör saptanır ise, bundan küçük bir örnek mikroskop ile inceleme için alınacak (biyopsi), eğer kitlesel bir tümör yok ise kan örneği mikroskop ile incelenecektir.
Uygun tedavi kanserin türüne göre değişiklik göstermektedir. Kanserin tipi, başladığı organa, geliştiği hücre tipine ve kanser hücrelerinin görünüşüne bağlı olarak belirlenmektedir. Kanserin sınıflandırması vücuttaki uzak yayılımlarına göre yapılmakta olup, tedavi yaklaşımını belirlenmesini sağlamaktadır.
Bir çok kanser, özellikle erken tespit edildiğinde tedaviye iyi cevap vermektedir. Kanser olup tedavi edilerek şu an normal sağlıklı yaşamlarına devam eden bir çok kişi mevcuttur. Fakat bazen başarıyla tedavi edilmiş olan bir kanser ilerleyen zamanlarda nüks etmekte ve tekrar tedavi ihtiyacı ortaya çıkmaktadır.
Kanser kompleks bir hastalık olup, buna karşı hiçbir garanti verilemez. Buna rağmen kendimizi koruyabilmek için atabileceğimiz bir çok pozitif adım mevcuttur. Her ne kadar saptanması, tanı konulması ve tedavisi ile ilgili bir çok ilerlemeler kaydedilmiş olsa da, en büyük umut önlenmesinde yatmaktadır.
Kanserden korunmak için yapmanız gerekenler yaşam tarzınıza bağlı olup, her kez aynı noktadan başlamaz. Bunu tüm yaşam tarzınızı gözden geçirerek başarabilirsiniz.
Unutmayın ki, her ne kadar erken saptanması, tanı konulması ve tedavisi ile ilgili bir çok ilerlemeler kaydedilmiş ve önemli çalışmalar halen yapılıyor olsa da, en büyük umut hastalığın önlenmesinde yatmaktadır. Bu konudaki esas görev de size düşmektedir.
Kontrol;
sağlıklı besinleri seçin sigara içmeyin fiziksel olarak aktif olun güneş altında cildinizi koruyun iş yerindeki sağlık ve güvenlik kurallarına uyun 45 yaş altındaki aile yakınlarınızda göğüs, over veya barsak kanseri tespit edilirse,
tarama için doktorunuz ile görüşün ,konserve ve paketlenmiş besinlerin yağ, tuz ve rafine şeker içeriklerini kesinlikle kontrol edin...
KANSER
Temiz hava bol gıda
Bize hayat bağışlar
Erken teşhis her zaman
Kanseri uzak tutar.
Çağımız bilim çağı
Onu da yenecektir, Hastalanan organı
Hep iyi edecektir.
Bilime inanmalı
Korkuyu atmalıyız
Her kanser haftasında
Bunu anlatmalıyız
Sait KIRKGÖZLÜ
Başlangıç
Kanser nasıl tedavi edilir:
2. Adım:Kanser sık görülen bir hastalık olduğundan bir çoğumuzun yakınında kanser ortaya çıkmış olsa da, bu durum kalıtımsal bir yatkınlık anlamına gelmez. Birden fazla aile bireyinde görülmesi durumunda ise genetik yatkınlıktan çok benzer yaşam tarzının etkisi daha büyüktür. KANSER HAFTASI - ANLAMLI SÖZLER
Kanserden değil, geç kalmaktan kork.
Kanser, çoğalan bir orduya benzer.
Kanser, küçük şikâyetlerle başlar.
|
